
Nhật thực và nguyệt thực xảy ra hàng năm, tối thiểu hai lần và tối đa đôi khi lên đến năm lần một năm. Có nhiều loại nhật thực khác nhau: nhật thực toàn phần, một phần, hình khuyên, hình tròn, và nhật thực lai. Lần cuối cùng chúng ta có 5 lần nhật thực trong cùng 1 năm là vào năm 1935 và lần tiếp theo sẽ là năm 2206.
Dưới đây, bạn sẽ tìm thấy mô tả về từng loại nhật thực và cách phân biệt chúng.
Các loại nhật thực
Nhật thực chỉ có thể xảy ra trong thời kỳ Trăng Non khi Mặt Trăng di chuyển giữa Trái Đất và Mặt Trời, tạo thành một đường thẳng.


Nhật thực toàn phần xảy ra khi Mặt Trời bị Mặt Trăng che khuất hoàn toàn, tạo ra một con đường bóng tối trên bề mặt Trái Đất. Những người trong con đường nhật thực toàn phần sẽ trải qua “bóng tối ban ngày” và có thể quan sát quầng Mặt Trời. Những người bên ngoài con đường nhật thực toàn phần sẽ trải qua nhật thực một phần.

Nhật thực một phần xảy ra khi Mặt Trăng không che hoàn toàn Mặt Trời. Lưu ý rằng, bạn chỉ an toàn khi quan sát nhật thực với thiết bị năng lượng mặt trời đã được kiểm duyệt. Nhật thực một phần phổ biến hơn và xảy ra hai lần một năm.

Nhật thực hình khuyên diễn ra khi Mặt Trăng có tâm ở phía trước Mặt Trời nhưng không che hoàn toàn vành Mặt Trời. Bởi vì quỹ đạo của Mặt Trăng quanh Trái Đất là hình elip, chứ không phải hình tròn, nhật thực hình khuyên xảy ra khi Mặt Trăng ở xa Trái Đất hơn và do đó xuất hiện nhỏ hơn. Hiện tượng “vòng lửa” nổi tiếng có thể nhìn thấy trong nhật thực hình khuyên.

Nhật thực lai là một loại nhật thực hiếm gặp, là sự kết hợp của cả ba loại hình trên tùy thuộc vào vị trí của người quan sát. Khi bóng của Mặt Trăng di chuyển trên bề mặt Trái Đất, nhật thực bắt đầu là nhật thực hình khuyên và chuyển sang nhật thực toàn phần, kết thúc là nhật thực hình khuyên. Những người nằm ngoài đường đi sẽ thấy nhật thực một phần. Nhật thực lai xảy ra 10 năm một lần, lần cuối cùng xảy ra vào ngày 3 tháng 11 năm 2013 và lần tiếp theo xảy ra vào ngày 20 tháng 4 năm 2023.
Lưu ý: Hiện tượng hạt Baily nổi tiếng xảy ra khi địa hình gồ ghề của Mặt Trăng cho phép các hạt ánh sáng mặt trời chiếu qua một số nơi. Hiệu ứng này xuất hiện trong nhật thực toàn phần, nhật thực hình khuyên và nhật thực lai.
5 giai đoạn của nhật thực toàn phần:
- Nhật thực một phần bắt đầu – Mặt Trăng có thể nhìn thấy trên vành Mặt Trời.
- Nhật thực toàn phần bắt đầu – Mặt Trăng bao phủ toàn bộ vành Mặt Trời. Những người quan sát nhật thực toàn phần có thể nhìn thấy chuỗi hạt Baily ngay trước khi bắt đầu nhật thực toàn phần.
- Nhật thực toàn phần và cực đại: Mặt Trăng che phủ hoàn toàn Mặt Trời và chỉ có thể nhìn thấy quầng Mặt Trời.
- Nhật thực toàn phần kết thúc – Mặt Trăng bắt đầu di chuyển ra xa và Mặt Trời xuất hiện trở lại. Những người quan sát trong vùng bóng tối của Mặt Trăng có thể nhìn thấy chuỗi hạt Baily lần nữa.
- Nhật thực một phần kết thúc – Nhật thực kết thúc khi Mặt Trăng rời khỏi Mặt Trời.
Các loại nguyệt thực
Nguyệt thực là khi Trái Đất nằm giữa Mặt Trời và Mặt Trăng và che Mặt Trăng bằng bóng của nó. Khi ánh sáng Mặt Trời khúc xạ xung quanh Trái Đất, bóng đổ khiến Mặt Trăng có màu đỏ cam.


Nguyệt thực toàn phần (hay còn gọi là Mặt Trăng máu) xảy ra khi Mặt Trăng tròn bị bóng của Trái Đất chắn hoàn toàn tia sáng Mặt Trời. Lý do Mặt Trăng tạo ra màu đỏ cam là do bầu khí quyển của Trái Đất bẻ cong ánh sáng mặt trời và chiếu sáng gián tiếp lên bề mặt Mặt Trăng. Nguyệt thực cũng có thể có màu vàng, cam hoặc nâu. Điều này là do các loại hạt bụi hoặc đám mây khác nhau trong bầu khí quyển của Trái Đất cho phép các bước sóng ánh sáng khác nhau đến được bề mặt của Mặt Trăng.

Nguyệt thực một phần xảy ra khi Trái Đất di chuyển giữa Mặt Trời và Mặt Trăng, nhưng chúng không hoàn toàn thẳng hàng. Chỉ một phần bề mặt nhìn thấy của Mặt Trăng di chuyển vào vùng bóng tối của Trái Đất. Trong loại nguyệt thực này, Mặt Trăng cũng có một chút màu đỏ cam, nhưng không phải trên toàn bộ bề mặt Mặt Trăng.

Nguyệt thực nửa tối xảy ra khi Mặt Trăng di chuyển qua phần mờ nhạt bên ngoài của bóng tối của Trái Đất, có tên là vùng bóng nửa tối. Loại nguyệt thực này không gây ấn tượng mạnh như các loại nguyệt thực khác và thường bị nhầm với Trăng tròn thông thường.
7 giai đoạn của nhật thực toàn phần:
- Nhật thực nửa tối bắt đầu – Bóng của Trái Đất bắt đầu di chuyển trên Mặt Trăng.
- Nhật thực một phần bắt đầu – Bóng tối của Trái Đất bắt đầu bao phủ Mặt Trăng, khiến nguyệt thực có thể nhìn thấy rõ hơn.
- Nhật thực toàn phần bắt đầu – Bóng tối của Trái Đất bao phủ hoàn toàn Mặt Trăng và làm cho Mặt Trăng biến thành màu đỏ, nâu hoặc vàng.
- Nhật thực toàn phần và cực đại
- Nhật thực toàn phần kết thúc – Bóng tối của Trái Đất bắt đầu di chuyển ra khỏi bề mặt Mặt Trăng.
- Nguyệt thực một phần kết thúc – Bóng tối của Trái Đất hoàn toàn rời khỏi bề mặt Mặt Trăng.
- Nhật thực nửa tối kết thúc – Nhật thực kết thúc và bóng của Trái Đất hoàn toàn di chuyển khỏi Mặt Trăng.

NexStar Evolution 8 | Kính thiên văn tổ hợp